Како што веќе наведов во претходниот дел Осаму Тезука напиша и нацрта околу 700 манга стрипови кои заедно ја надминуваат бројката од 150 000 страници.Невозможно е да ја прочитате целата негова збирка освен ако сакате да потрошите добар дел од вашите години само на еден автор па фокусот во втората половина ќе биде само на оние дела кои оставија најголем впечаток на домашната и светската стрип сцена (што на некој начин е неправедно бидејќи имам читано кратки нф и хорор раскази од Тезука кои како ремек дело можат да се рамнат со серијата The twilight zone).И, со која манга да го скршам мразот?
Tetsuwan Atom/Astroboy.Првото поглавје за авантурите на детето робот Астро излезе во 1952 г. и е приказна за еден свет каде луѓето и роботите жиеват заедно.Докторот Тенма,брилијантен научник раководи со министерството за наука на Јапонија и е надлежен за доста тајни проекти на владата,пред се со изработката на оружје од врвна технологија наменето за војската.Доктор Тенма прекинува со својата работа кога неговиот син ќе загине во сообраќајна несреќа.Скршен од оваа трагедија Тенма се решава да стори се што може да го врати синот во светот на живите па така создава робот по негов лик.Детето робот е неверојатна копија на син му,речиси е ист по физичкиот опис и карактер.Ама речиси.Доктор Тенма знае дека ова дете е само машина која го имитира однесувањето на неговиот син и не можејќи да се помири со фактот дека не може да го сака на ист начин како што го сакаше сопственото дете се одлучува да го продаде Астро на локалниот циркус.После долго време професор Очаномизу,новиот министер на местото на доктор Тенма го спасува Астро од мизерувањето во циркусот,го посвојува и го учи за добрините на човештвото.Добрината што старателот ја пренесува врз Астро е пресудна бидејќи токму таа ќе го обликува Астро како нешто повеќе од дете-робот; како пријател на човештвото,како помирувач помеѓу луѓето и роботите и како заштитник на светот од било какво зло.
Jungle Taitei/Kimba the white lion.Предмет на многу контроверзии поради сличноста на Кимба со The lion king на Дизни ова е приказна за белите лавови Панџа и Елиза кои живеат во џунгла недопрена од луѓето. Но нивниот мир престанува во моментот кога Панџа ќе биде убиен од ловокрадци,а трудната Елиза заробена и ставена во карго брод за Америка.Се пораѓа во својот кафез и на лавчето му го дава името Кимба.Нејзината утеха во синчето трае само еден месец кога бродот потонува поради бура,а само Кимба ќе преживее.Насукан на брег во место кое е далеку од неговиот дом тој ќе биде згрижен од луѓе,а нивната топлина ќе го увери Кимба во постоењето на добри и праведни луѓе кои на секое живо суштество гледаат со рамноправност и тоа ќе биде негов поттик да најде одговор на прашањето-можна ли е мирна коегзистенција помеѓу луѓето и животните,прашање на кое бара одговор додека се враќа во својата џунгла.
Buddha или поточно животот и учењето на Буда на начин како што Тезука го замислил.Древна Индија,време на расцепкани и завојувани кралства,кралства каде луѓето се поделени на касти (индиски класен систем) составен од брамани,воини,трговци,земјоделци,робови и прогонети,време на војни,суши,поплави,глад и болести.Кралот на Капилаватсу,Шудодана и неговата сопруга Маха Маја во својот сон добиваат пророштво од брамани дека ќе добијат син кој еден ден ќе стане најголемиот владетел на светот.Обајцата се пресреќни,но сопругата нема да го види лицето на своето новороденче бидејќи умира на пораѓање.Кралот со тек на време ја лечи тагата додека истовремено го подготвува своето дете Сидарта за кралските должности што го очекуваат.Но судбината има друга намера за Сидарта па така момчето кое знае само за луксузен живот во палатата ја напушта без знаење на другите за да види што има надвор од кралските зидини.Придружуван од бандитот Тата кој има моќ да ги контролира животните Сидарта гледа работи кои ја уништуваат неговата претстава за светот; угнетеноста на подредените касти,ропството,омразата и презирот на богатите спрема сиромавите,алчноста,негрижата,предавствата,болестите на луѓето и нивната смрт.Овие глетки ќе го натераат Сидарта да се запраша зошто има страдања,дали може да ги снема и дали човек може да се спаси од смртта?Барајќи совет од еден брамански свештеник што да прави понатаму браманецот му одговара дека Сидарта мора да го напушти своето семејство и да стане монах.Само на тој начин ќе дојде до своите одговори,а тие сознанија ќе ги предава на своите ученици.Сидарта е пред дилема-дали да седне на престолот како би управувал со своето мало кралство или да остави се зад себе во потрага по непознатото?
Black Jack или докторското алтер его на Осаму Тезука.Иако Тезука после завршувањето на своите медицински студии нема фатено ни скалпер во рака поради љубовта кон стрипот (тоа и стравот на Тезука од крв) тоа не го спречило да биде доктор на хартија.А неговото алтер его е неверојатно.Секогаш кога некој е тешко повреден или болен,а се наоѓа во состојба од која нема враќање докторите не се нафаќаат да го третираат таквиот тип на пациенти.Наместо тоа тие секогаш на помош го викаат докторот Блек Џек.Но повикувањето на Џек носи со себе проблеми-прво,тој не е повеќе регистриран доктор бидејќи лекарската комора му ја има одземено лиценцата поради судир на интереси со своите колеги,второ,докторот секогаш е облечен нетипично за доктор,односно има црн костим и црна наметка небаре е Дракула (кој нормален доктор би се облекувал така?) и трето,докторот секогаш бара висока сума на пари за своите услуги,независно дали пациентот е богат или сиромашен или дали е старец,трудна мајка или дете.Но сепак,сите го бараат за помош.Докторот сигурно изгледа како кретен само поради овој опис,но тоа е само ако го гледаме површински.Блек Џек е најдобриот хирург во Јапонија,способен е да спаси живот во невозможни ситуации,нешто што за другите доктори е необјасниво.Добро,но зошто наплатува милиони јени дури и ако пациентот нема пари?Од прва изгледа дека докторот е бескрупулозен,но неговите барање за надомест се всушност еден испит на моралност,човечност и доблесност.Преку неговото барање за наплата открива кој до каде се спремен да спаси свој или нечиј живот и дали е себичен за тоа.
На пример има едно поглавје каде по една бродска несреќа повредени се еден редок вид на дива мачка,бебенце и корумпиран пратеник.Докторот прегледувајќи ги го одредува распоредот за третман-прва е мачката како најтешко повредена,потоа бебето а на крај пратеникот.Мајката на бебето се сложува да почека додека пратеникот се заканува дека ќе го пикне Џек во затвор ако не биде прв.Џек ги игнорира неговите закани и завршува со пациентите.Пратеникот го носи пред суд,а Џек му вели дека му пронашол рак кој може да го спречи под услов пратеникот да ја повлече тужбата и да плати за бебето.A ако се прашувате дали Џек блефира за ракот одговорот е не.BURN!
Веќе една година сум дел од јапамк блог-екипата во која поставувам рецензии од манги,но во ниту еден момент не ми текна да оставам малку време да напишам текст за човекот без кој ќе немавме можност да уживаме во мангата и аниме серијалите,господинот Осаму Тезука,чии дела се инспирација и културно влијание не само во неговата родна земја туку и во светот.
Осаму Тезука е роден на 3 ноември 1928 година во Тојонака,Јапонија.На рана возраст се сели со родителите во Такаразука во префектурата Хјого.Како дете многу е импресиониран од приспивните приказни на мајка му,стриповите и цртаните филмови како Бети Буп или од Дизни кои ги гледал со татко му во домашните кино сали,нешто што битно ќе му влијае во неговата кариера.До својата 18 годишна возраст има нацртано и напишано повеќе од 13 стрипови додека истовремено се занимавал со биологијата на инсектите.На 18 години се запишува на Медицинскиот универзитет во Осака,но како студент по општа медицина не покажува страст и љубов кон медицината како што е случај со стрипот.Кога се наоѓа на голема раскрсница во животот што да одбере понатаму ја прашува мајка си за совет,на што таа одговара- "одбери го тоа што ти го сака срцето".Тезука дипломира медицина и ја остава настрана за да стане стрип автор.
Е сега да се рабереме,Тезука не е творец на мангата.Мангата како јапонски стрип постои во Јапонија уште од 20тите години од 20 век.А мангата во тоа време е стрип правен по урнек на класичните американски стрипови кои пред се се авантуристички.Тезука знае дека стрипот како млад дел од јапонската култура може да се промени и да се развие во многу правци,па така во своите стрипови внесува многу елементи кои ќе го редефинираат самиот стрип во светски рамки.Една од тие промени е во самиот дизајн на ликовите кои се доста карикатурално прикажани,со нетипични телесни пропорции и големи очи ала Бети Буп(Тезука отворено признава дека токму Бети Буп му е еден од најомилените цртани ликови),но најважниот аспект од неговата работа во мангата е во приказната и начинот на кој ја презентира.Тезука верува дека стрип приказните не се само приказни за суперхерои како го млатат негативецот и имаат вишок време за да излезат со својата девојка на состанок па затоа вметнува сериозни теми и содржини во време каде владеат јунаци како Супермен,Тин Тин,Тарзан,Конан итн.И наместо да се држи до форматот на раскажување преку додавање повеќе текстови за објаснување на некоја ситуација или дејства на ликовите тој ја применува филмската техника на раскажување,секој кадар да ни се чини кинематографски.Ваков потег во тоа време се смета за ризичен-зошто деца и тинејџери би сакале да читаат приказни со "длабочина",ликови од крв и месо со свои предности и маани,негативци кои и можеби не се негативци,херои за кои не знаеме дали ќе го спасат денот,филозофски теми,религија?Нормално пропратено со насилство,крв и доза на други непријатности.Во Јапонија доживува огромен успех,неговите манги се читани како од младите така и од старите,а другите мангаки го следат неговиот пат.
Но тука не застанува Тезука.Во 1961 г. ја основа својата прва продукциска куќа Mushi productions подоцна преименувана во Tezuka productions со цел да продуцира аниме серии.Во 1963 г. oваа продукциска куќа го прави своето прво аниме-Tetsuwan Atom(Astroboy) кое се емитува на Fuji Televison.Tetsuwan atom сепак не е првото аниме воопшто бидејќи во 1961 г. се појавуваОtogi manga calender кое по свој стил е премногу слично со цртаните на Дизни.Иако не влегува во историјата како прво аниме сепак Tetsuwan atom остава свој белег како прва јапонска цртана серија без Дизниево влијание,серија со свој оригинален стил и начин на раскажување,а воедно преку тоа аниме јапонската анимација оди по пат поинаков од оној на западната.
Низ годините името на Тезука стои зад многу реномирани манги и анимеа,но додека е популарен во Јапонија неговиот труд поминува со многу тешкотии и контроверзии во САД,првенствено поради фактот што сериите на Тезука се цензурирани и менувани за да одговараат на вкусот на американската публика,додека пак некои серии се жртва на тежок плагијат(Дизни ги откупи правата за Kimba the white lion само за да не ја прикажува во САД,а во 90тите го прави The lion king,копија на Кимба и воедно најпрофитабилниот Дизниев филм на сите времиња,не давајќи му благодарност,а камоли ситна пара на Тезука за оригиналот).
Во осумдесеттите Тезука се помалку време посветува за создавање аниме и манга,оставајќи други да работат на неговите проекти.Во 1988 г. му е дијагностициран рак на дебелото црево,а на 9 февруари 1989 г. го напушта овој свет оставајќи го зад себе огромното творечко наследство.Се претпоставува дека има створено преку 700 манги,сите заедно бројат преку 150 000 страници.Во неговата родна Такаразука е отворен музеј во негова чест,додека во Токискиот национален музеј за модерна уметност има простор каде е изложен дел од неговиот опус.
Јапонците својата мудрост ја имаат вклопено во секој сегмент од животот, па така и во начинот на кој се хранат. Принципот Hara Hachi Bu доаѓа како вредна лекција од Окинава, која укажува на метод на себевоздржување и умереност, првенствено во исхраната, но и во другите сегменти од животот. Потврдата за ефикасноста на овој принцип се има преточено во долговечноста и одличното здравје на населението.
Принципот Hara Hachi Bu е едноставен и буквално значи "стомак 80%", односно, да се јаде додека не се наполни желудникот 80%. Акцентот во начинот на исхрана според овој принцип се става на зеленчук, овошје, житарки, соини производи, како и риба, и на многу минимален дел на немасно месо. Сето ова е во функција не само на редукција на ризиците од кардиоваскуларни болсти и дебелината, туку и намалување на количината на слободни радикали, кои се директни причинители на оштетувањата на клеточно ниво на организмот.
Со помош на Hara Hachi Bu, на свовиден начин се регулира временското закаснување на информацијата за ситост, што настапува 20 минути откако ќе се внесе храната. Осумдесетпроцентното полнење на стомакот е добра стратегија за редукција на дебелината без изгладнување, во комбинација со храна која е базирана претежно на храна од растително потекло (чипс :P)).
Секако, ова не значи дека треба да се остава 20% од храната на чинијата, туку умешноста е во изнаоѓањето на дозата која го сочинува принципот. Покрај храната од претежно растително потекло, се препорачува риба и производи од соја како извор на протеини, како и редовна блага физичка активност како таи чи, јога, прошетки или пак едноставно работа по дома или во двор.
Убавината во целото ова е што, доколку се разбере и прифати принципот, останува за цел живот. Повеќе инфо тука.
Пишува:Кентаро
Миура
Црта:Кентаро Миура
Жанр:Eпска фантастика,хорор,акција,сеинен
Издавач:Hakusensha
Излегува за списанието Young animal
Година на издавање:1990
До пред едно 5 години не бев тип што сакаше манги.Од јапонската поп култура преферирав само аниме како единствено нешто прифатливо за убивање време додека студирав.Се утепував од гледање носталгични серии како Robotech,Sailor moon,Digimon,а подоцна и од поновите како Ninja scroll,Escaflowne,Samurai сhamploo итн итн,се додека еден ден разгледувајќи книги на тезгите кај МОБ успеав да видам цд со скенови од манга верзијата на Akira,мојот прв насилен аниме филм.Не се двоумев многу и го купив и со Аkira полека почнав да влегувам во светот на манга стриповите.Бидејќи бев новајлија секогаш барав препораки од членови на странски манга форуми на кои дела да им дадам приоритет и сите беа едногласни-Berserk под итно.Го послушав советот,најдов квалитетни скенови на thespectrumnet;резултат-со Berserk сме неразделни веќе 4 години.
Што е Berserk?Серијал од епски пропорции кој излегува веќе 20 години,најдоброто што може да го понуди епската фантастика во стрип издание(тоа што Конан Варваринот беше за нашето детство тоа е Berserk за нас во денешно време) со аниме екранизација од 25 епизоди во 1997 година и нова аниме екранизација во вид на филмови почнувајќи од 2012 година,еден куп роба за diehard фанови,две видео игри и со база на обожаватели од целиот свет.Ова не би се случило ако кариерата на Миура завземеше друг правец.Кентаро Миура беше еден од најнадежните млади мангаки кон крајот на 80те.Неговиот труд беше ценет од страна на Weekly shonen magazine кои почнаа да ја издаваат Noa,една од првите негови манги.Но односите набргу се нарушија после несогласувањата на Миура со еден од главните уредници на списанието по што набргу доби клоца и тука се случува пресвртот.После кратка пауза во 1989 година издаде стрип од 48 страни со наслов Berserk prototype кој му донесе неколку признанија и награди,по што Миура направи неколку корекции во приказната на Prototype за потоа истата да ја објави во Jets comics под легендата позната како Berserk,а од 1992 година Berserk е безбедно вдомен во Young animal,списание каде Миура може без проблеми и притисоци да го црта и пишува своето дело како сака и да го диктира темпото на излегување на секое поглавје.
Сместена во Мидланд,земја инспирирана од Европа во мрачниот средновековен период Berserk е приказна за Гатс,воин познат како Црниот Мечувалец придружуван од Пак (мал и иритирачки,но корисен елф кој исцелува повреди) кој оди од град во град во потрага по било каква трага која ќе го доведе поблиску до наоѓањето на петте врховни демони наречени Божјата рака.Наминувајќи во еден град добива информација дека локалниот моќник барон поседува бехелит,предмет во облик на јајце кој служи како средство за повикување на Божјата рака.После долга и исцрпувачка битка со баронот за кој се испоставува на крај дека е апостол(демон во служба на Божјата рака) баронот го користи бехелитот за да побара помош од своите господари.Гатс е заинтересиран да се соочи само со еден од нив,демон по име Фемто,но Фемто го совладува без мака,а Божјата рака се повлекува носејќи го баронот во пеколот.Гатс полека се наслонува на еден sид и додека Пак му ги лечи раните гледаме како тој со тага на лицето се навраќа на своето минато,време кога тој беше платен војник,припадник на Четата на соколот предводена од харизматичниот водач Грифит/Фемто,сега дел од Божјата рака;а воедно овој флешбек го означува и почетокот на една приказна која 20 години е далеку од епилог.
Berserk е една од моите најомилени манги и колку и да го ценам господинот Миура што на светот му ја има дадено можеби најдобрата епска фантастика во стрип формат должен сум да не ги занемарам лошите страни кои во последно време се доста видливи.Мојата намера во оваа рецензија е да го покажам доброто и лошото на Berserk што е можно пообјективно,а воедно да им укажам на оние кои имаат намера да се втурнат во Berserk-верзумот што да очекуваат.
Што е тоа што го чини Berserk одличен?
1)Ликовите.Иако Berserk почнува со потрагата на Гатс по Божјата рака тука не треба да го бараме вистинскиот почеток;ниту пак кога Гатс,војник кој живее само за да се бори освојува замок со група платеници кога во еден момент напредокот на освојувачите е спречен од најдобриот војник на замокот Базусо;но не за долго бидејќи Гатс лесно го убива во борба еден на еден.Оваа борба не поминува незабележано од Грифит,младиот заповедник на Четата на соколот кој му приоѓа на Гатс и му нуди прием во четата.Гатс,после тешко убедување станува нов член и овој момент го означува почетокот на сагата,настан кој не само што претходи на походот на Гатс по Божјата рака туку и почеток на можеби најдобриот однос во смисла на пријателство,лојалност,посветеност,пожртвуваност и предавство.Грифит и Гатс се ликови кои согласно разликите добро се поклопуваат меѓусебно.Од една страна го имаме Гатс,груб и суров непочитувач кон авторитетите,воин без цел,а од друга страна го имаме Грифит,шармантен,речит и паметен командант како го менува Гатс и му дава цел во животот и да му биде десна рака во неговото патешествие како би основал свое кралство.По описот звучи како Грифит да го користи Гатс како алатка што е на некој начин точно,но има исклучок-Грифит во секој аспект се прикажува себеси пред сите како "Исус со меч";сите се чувствуваат смирено со него,сите чувствуваат спокој со него,сите гледаат во него спасител,но таа маска паѓа кога Грифит му се доверува на Гатс бидејќи во него го гледа единствениот пријател со кого може да биде свој и во целост искрен,како амбициозен мегаломанијак спремен да постигне се и сешто,макар да е по висока цена.Гатс и Грифит се поим за тоа како треба да се создава приказна центрирана на развојот на ликовите и нивната приказна е маестрално раскажана во најдобриот arc на Berserk:The golden age.
2)Светот.Комплетен,конзистентен и на одличен начин ги вклопува филозофските идеали на каузалноста,политичките погледи на апсолутизмот,монотеизмот на католичката црква,добрината и корумпираноста на човечката природа во еден мрачен,депресивен свет со своја митологија.
3)Цртежот.Првите 3 книги се генеричен манга стил на цртање,од четвртата книга Миура малку по малку почнува да го менува својот стил давајќи пореалистични црти на околината,за да се добие драстично подобрување од 13 книга,за по секоја книга деталот на секој град,село,човек и чудовиште(чудовиштата во Berserk се најдобро нацртаните чудовишта во историјата на мангата) да е неверојатно абнормален.Колку да видите дека Миура се труди да го доведе својот цртеж најблиску до перфекција е фактот што помина 3 месеци цртајќи битка од масовни пропорции.
4)Акцијата.Сеинен стриповите секогаш важат за стрипови со најдобрите,најкрвавите и најбруталните сцени што воопшто можат да се пренесат на хартија.Berserk високо котира на таа листа,било за мали борби каде Гатс ја докажува својата вештина,супериорност и агилност,било за судир помеѓу војски.Миура знае како да направи крвав спектакл.
5)Музиката.Анимето од 1997 година беше само еден вовед во Berserk и додека служеше како една голема рекламна кампања со наслов "за повеќе читајте ја мангата" неправедно е да го исклучам елементот кој за мене беше клучен дел од душата на аниме серијата-саундтракот на Сусуму Хирасава.Во недостиг на подобар опис бујрум траката "Behelit".
Што е тоа што го чини Berserk лош?
1)Пеколот наречен "till next time".Кога ќе стигнете на последната страна на било кое поглавје од Berserk таму има инфо кога треба да излезе следното.Има две опции-или ќе има точен датум или ќе пишува "до следното видување".Ако е ова второво,тогаш имам лоши вести за вас-не очекувајте ново поглавје едно 2-3 месеци.А знаејќи каква дрога е Berserk(штом почнете да го читате губете два дена во низа за да стигнете до последната страна) ќе почнете да си кубете коси зошто нема повеќе и ќе го пцуете Миура зошто работи ко Црногорец.За ова постојат неколку причини:
а)Миура не работи со асистенти(токму така,сите слики ги црта сам и не бара сценаристи за помош околу дијалозите).Е сега,тоа не му претставуваше некој проблем бидејќи пред 5 години Berserk излегуваше еднаш месечно,но како што се зголемија апетитите за усовршување на цртањето тој постави барање до Young animal да му се овозможи да си работи на своето без никакво временско ограничување.Не барајте спас во Young animal дека ќе сменат нешто,да зафркнеш работа со Миура е како да си ја утепал својата кокошка која несе златни јајца.
б)Idolmaster,со други зборови опседнатоста на авторот со симулатор за музички продуценти.Не се зезам.Миура се зарази со оваа игра од денот од кога е излезена,а да биде полошо се погрижи Namco(креаторите на Idolmaster) со нивните продолженија и спинови.Дали треба да ми е мило што Миура сеуште не се навлекол на Final Fantasy?
в)Новото Berserk аниме.Планот е ова аниме да не биде во класичен ТВ формат туку да излегува во вид на филмови,по 2-3 филма на годишно ниво.Миура внимателно го набљудува проектот и се појавува како консултант за одредени сегменти.
г)Guin saga.Серијал на книги кој се смета за најмаратонскиот серијал на епска фантастика,со досега 120 издадени книги(последната е издадена во 2009,а поради смртта на авторот серијата си остана со отворен крај).Guin saga е една од главните инспирации на Berserk.Во 2010 година Миура изјави дека со 33-от том е завршена само првата половина од приказната.
2)Доста со причина бр.1,време е за причина бр.2 или шоненизација.Без специфични спојлери Berserk во последните неколку години во некои работи стана класична шонен авантура,Гатс е херој кој секогаш победува во невозможни ситуации(не дека тоа го немаше и порано ама сега во шонен пакување)+некои иритантни другари кои служат како comic relief,што до одредена мера дава оптимистички тон на манга во која такво нешто не е потребно.
Berserk е меч со две оштрици;во еден момент ќе ве воодушеви како што ниедна манга не ве воодушевила,во друг момент знае да ве натера да се откажете од понатамошно читање поради омразената "till next time",но ако го тргнеме настрана нашето неспокојство и дозволиме Миура да ја ткае приказната како што ја замислил тогаш нема да ни смета временскиот распон и неговиот обид да остави траен белег кој ќе го паметат и подоцнежните генерации.
Објави
